Mentrau Iaith Cymru

Blwyddyn Newydd Dda

Postiwyd Rhagfyr 29, 2015 yng nghategori Newyddion

Mae’r flwyddyn newydd yn gyfnod cyffrous iawn, gyda nifer yn dymuno blwyddyn lewyrchus arall neu flwyddyn well na’r un a fu i’w cymdogion a’u cyfeillion, ac yng Nghymru mae gennym draddodiadau unigryw eraill i nodi’r achlysur.

Un o’r arferion hynod hynny yw’r Fari Lwyd.

Mae’r Fari Lwyd yn arferiad hynafol sydd â’i wreiddiau mewn arferion eraill o’r cyfnod cyn-Gristnogol.

Penglog ceffyl wedi’i orchuddio â lliain a rhubanau oedd y Fari. Byddai’r benglog yn cael ei roi ar bolyn fel bod modd i’r person oedd o dan y lliain agor a chau’r genau.

Byddai grŵp o ddynion yn mynd gyda’r Fari ac fe fydden nhw’n ymweld â phob tŷ yn yr ardal gan adrodd pennill yn gofyn am wahoddiad i’r ty.

“Wel dyma ni’n dwad
Gyfeillion diniwad
I ofyn am gennad i ganu.”

Byddai’n anlwcus gwrthod mynediad i’r Fari Lwyd. Yn y tŷ byddai’r grŵp yn diddanu’r teulu ac yn derbyn bwyd a diod yn gyfnewid am hynny.

Traddodiad sydd â’u gwreiddiau ychydig yn gadarnach yng Nghymru na’r Fari Lwyd yw Canu Calennig.

Mae’n arferiad mewn nifer o ardaloedd i blant fynd o amgylch yn gynnar ar fore Calan, i ganu ac i dderbyn arian neu anrheg. Mae’n rhaid gwneud hyn cyn 12 o’r gloch ar ddiwrnod Calan os am sicrhau lwc dda yn y flwyddyn newydd.

Mae gan nifer o ardaloedd benillion gwahanol. Beth am annog dy blentyn neu blentyn cyfaill neu deulu, i fynd ati i ganu Calennig eleni? Dyma enghraifft o bennill Calennig o Ddyffryn Aman y gelli ddefnyddio:

“Blwyddyn Newydd dda i chi,
Ac i bawb sydd yn y tŷ,
Dyna yw’n dymuniad ni,
A blwyddyn newydd dda,

Blwyddyn Newydd dda i chi,
Gwenu’n llawen, dyma’r flwyddyn wedi dod,
Y flwyddyn orau fu erioed,
O dyma hyfryd flwyddyn,
O dyma hyfryd flwyddyn,
O dyma hyfryd flwyddyn,
Y flwyddyn newydd dda”

Cofia rannu dy benillion Calennig â ni!

Gan ddymuno Blwyddyn Newydd dda i bawb.

X
- Enter Your Location -
- or -